Assepoester is een van de sprookjes die verzameld werd door de gebroeders Grimm. Het verhaal werd vermoedelijk samengesteld uit meerdere verhalen. Toen haar moeder overleed, hertrouwde haar vader met een andere vrouw. Daardoor kreeg Assepoester twee stiefzusjes, die haar hevig plaagden en haar het zware werk lieten doen. 's Avonds liet men haar slapen bij de haard. Omdat daar as lag, was Assepoester altijd vies, vandaar haar naam: Assepoester, "Aschenputtel" in het Duits.

Het sprookje verscheen voor het eerst in een verhalenbundel van Giambattista Basile, vroeg/midden 1600. Vervolgens kwam het eveneens uit in de Franse bundel van Perrault. De gebroeders Grimm baseerden zich vaak op deze versie van hun sprookjes.
Zoals gebruikelijk zijn de sprookjes in de loop der tijden flink verzacht en kindvriendelijker gemaakt. In het oorspronkelijke verhaal moedigt de stiefmoeder haar eigen dochters aan om een stuk van de voet af te snijden om in het muiltje te passen en zo de prins te kunnen trouwen. Vogels waarschuwen de prins, die achter het bedrog komt. De hulp van gevleugelde vrienden komt in meer sprookjes voor, zoals in Vrouw Holle, waar de vogels iets roepen over het karakter van de meisjes als die uit de put komen.

De Efteling heeft zich gebaseerd op het oorspronkelijke sprookje, waarin Assepoester huilt op het graf van haar moeder en zo de middelen krijgt om naar het bal te gaan. Van een toverfee (zoals in de populaire Disneyversie) is geen sprake.